Code rood

De kroniek van het zonovergoten HWP InHolland Weekendtoernooi

Enkele weken geleden kwam het verlossende bericht dat ik nipt de selectie voor de komende Olympiade heb gehaald die in september zal plaatsvinden in het verre Oezbekistan. Terwijl de trouwe lezer reeds likkebaardend uitkijkt naar het proza over een titanenstrijd tussen België en pakweg de Nederlandse Antillen, werd ik zo verplicht om grondig na te denken over hoe ik me zal gaan voorbereiden op mijn vijfde deelname aan de hoogmis van de schaaksport. Net als tijdens de aanloop naar de vorige editie in Boedapest kijk ik immers tegen een schaakloze zomer aan, wat toen resulteerde in een reeks pijnlijke uitschuivers in de eerste dagen. Nog eens zonder enig spelritme aan de start verschijnen is daarom ook geen optie.

De zoektocht naar een geschikt toernooi is echter geen sinecure want lange evenementen met slechts één partij per dag, zoals het Belgisch Kampioenschap dat momenteel loopt in Antwerpen, zijn helaas moeilijk te rijmen met het gezinsleven. Zo kwam de allereerste editie van het HWP InHolland Weekendtoernooi in het vizier, waar in het slotweekend van juni zes partijen gespreid over drie dagen op het programma staan. Bovendien was ik nog nooit eerder in Haarlem geweest en vormt de hittegolf die ook Nederland in de greep houdt een opportuniteit om te acclimatiseren aan wat me in de Centraal-Aziatische steppe te wachten staat.

Ronde nul

Zo gezegd, zo gedaan, en voor ik het weet sta ik in de lobby van mijn hotel de ogen uit te kijken naar een zwerm beschonken Britten die zich als paradijsvogels hebben uitgedost – de ene al wat onbehaaglijker dan de ander. De vriendelijke receptionist fluistert me toe dat ze voor een groot muziekfestival het Kanaal zijn overgevlogen en we ze bijgevolg niet veel gaan zien of horen, of dat hoopten we toch.

Niemand had echter rekening gehouden met de paniek die de noorderburen leek te overmannen na de allereerste afkondiging van code rood in hun rijke geschiedenis. Talrijke evenementen worden plots afgelast en ook de campus waar het toernooi moet plaatsvinden sluit de deuren. Zo ziet het er even naar uit dat ook het schaken baan moet ruimen voor de klimatologische armageddon, maar gelukkig komen de organisatoren van HWP Haarlem snel met een creatieve oplossing op de proppen.

De eerste dag van het toernooi wordt weliswaar geschrapt en het aantal speelrondes teruggebracht van zes naar vijf, gespreid over twee dagen. Om dat mogelijk te maken wordt ook het speeltempo ingekort naar een uur bedenktijd plus een increment van dertig seconden per zet. In een poging om het schaken toegankelijker te maken, kondigde FIDE in het begin van het jaar nog aan dat voortaan ook snellere tijdscontroles in aanmerking komen voor klassieke ratingverwerking, waardoor ook dit toernooi alsnog kwalificeert. Het is een interessante evolutie die de schaakkalender in de nabije toekomst wel eens sterk zou kunnen hertekenen.

Ondanks het sterk gewijzigde speelschema zullen uiteindelijk toch zo’n tweehonderd spelers, ongeveer gelijkmatig gespreid over de drie ratingroepen, present tekenen. De nochtans niet onaardige prijzenpot heeft niet al te veel toppers naar de provinciehoofdstad van Noord-Holland gelokt, waardoor ik me als derde op elo zou moeten kunnen mengen in de debatten om de podiumplaatsen in groep A. Daarvoor moet ik eerst nog wel de onverwachte vrije dag zien te overleven.

Het verhoopte bezoek aan de duinen in Nationaal Park Zuid-Kennemerland zal helaas voor een andere keer zijn

Veel meer dan een gezwinde wandeling doorheen de gezellige historische binnenstad laat ik niet optekenen, aangezien het kwik al snel oploopt tot 37 graden. Wat mij betreft is Haarlem trouwens een prima locatie voor een schaaktoernooi – groot genoeg om iets te beleven, maar te klein om je schuldig te voelen over het feit dat je toch vooral tussen het schaakbord en het hotel pendelt.

Ronde een

Wie dacht dat ik zo slim zou zijn om op z’n minst uitgeslapen aan de lange dag met niet minder dan drie partijen te beginnen, heeft het flink mis. Om klokslag 4u45 strompel ik uit bed om getuige te zijn van de makkelijke overwinning van de Rode Duivels tegen de zwakke Nieuw-Zeelanders op het WK voetbal. Nu is het aan mij.

Tijdens de wandeling naar de toernooizaal kan ik me niet anders dan gesterkt voelen wanneer ik de Belgische driekleur prominent vertegenwoordigd zie in het straatbeeld. Ik kan me amper inbeelden dat de doorsnee Nederlander veel sympathie kan opbrengen voor de veelal zwalpende Rode Duivels, dus beslis daarom de geste te interpreteren als een steunbetuiging aan mezelf en de handvol schakende landgenoten die het toernooi zullen betwisten.

Wanneer dit straffe staaltje zelfdelusie plaats maakt voor een vooruitblik op de partij komt pas de realisatie dat ik op mijn inhoudsloze vrije dag misschien beter toch ook wat openingen had bekeken. Mijn zwartrepertoire is namelijk te behouden om gestaag op winst te kunnen spelen, wat toch een must is als je wil meedoen voor de prijzen in een open toernooi.

Schoonackers (2044) - Vandenbussche (2397)
HWP InHolland Weekendtoernooi, 2026

Het gemijmer van zonet duwt me in de armen van de obscure Chigorin-verdediging, een dynamische maar tegelijk ook erg dubieuze opening. Mijn riskante keuze lijkt echter al snel vruchten af te werpen wanneer mijn tegenstander de meest kritieke mogelijkheden links laat liggen en zich stilaan in de nesten begint te werken.

Hoe kan wit actief tegenspel op poten zetten?

16.♔b1? De Nederlandse witspeler heeft zich de voorbije zetten al te veel gepermitteerd om met dit soort trage manoeuvres weg te komen. Net daarom is ook h4? slecht wegens ♘ge5 17.♗c2 ♘c4 en het zwarte initiatief komt veel sneller van de grond. Subtiele profylaxe is geboden met♗c2! met het idee e5 of h4 waarna wit tegenspel ontwikkelt, terwijl het eindspel na ♘a5 17.♕b4 ♕xb4 18.cxb4 ♘c4 19.♖hg1! gevolgd door ♖g4 of ♖g5 prima kansen op een gebalanceerde stelling biedt. b4! Het indrukwekkend ogende witte centrum wordt prompt ontmanteld. 17.♕d5 Reeds de enige zet om de strijd te rekken, zij het vanuit een behoorlijk hopeloos eindspel. ♕xd5 18.exd5 bxc3 19.dxc6 cxb2 20.♖xd2 ♘e7 21.♗e4 ♖fd8 22.♖e1 ♖ab8+ 23.♔c1 ♔f8 Zwart heeft niet enkel een pluspion maar ook een veel betere pionnenstructuur en actievere stukken. Het duurde dan ook niet lang meer voor de witspeler de strijd moest staken. 0-1

Precies de start waar ik op had gehoopt, wat niet kan worden gezegd van de twee elofavorieten in het toernooi. Beiden komen niet verder dan remise waardoor ik al na één partij naar het eerste bord word gekatapulteerd. Hopelijk blijkt dit later niet het equivalent van een wielrenner die te vroeg op kop wordt gedwongen en zo de latere winnaar ongewild uit de wind zet.

Ronde twee

In een toernooi waar de partijen elkaar snel opvolgen is het conserveren van energie misschien wel de grootste sleutel tot succes, zeker voor spelers zoals ik die niet meer op jeugdig enthousiasme kunnen teren. In dat opzicht kondigt de tweede ronde van de dag zich aan als een clash van tegenpolen, met een twaalfjarige in de rol van uitdager. Van de geplande power nap komt echter niets in huis, maar gelukkig is er doorlopend gratis koffie voor de deelnemers – een niet te onderschatten succesfactor voor een cafeïnejunkie zoals ik.

Taferelen voor aanvang van de tweede ronde (foto van Harry Gielen)

Vandenbussche (2397) - Zhang (2135)
HWP InHolland Weekendtoernooi, 2026

Doorgaans bestempel ik de openingsfase reeds succesvol met een speelbare stelling op het eind, maar soms valt er toch eens een appel uit de kast die nog rijp genoeg is om een cake mee te bakken.

Wat is de beste voortzetting voor wit?

9.0-0! Deze tricky voortzetting zet de jongeling voor het eerst aan het denken, terwijl ik nog steeds mijn smalle repertoire volg. ♗xc3 10.exd5 De fijne pointe achter de vorige zet. ♘xd5? Hoewel de partij nog in de startblokken staat veroordeelt de prille tiener zichzelf met deze onfortuinlijke beslissing tot een lange, passieve verdediging. Een meer ervaren schaker had mogelijk geconcludeerd dat de stelling met de geïsoleerde pion na exd5 11.bxc3 0-0 prima speelbaar is voor zwart, aangezien het moeilijk is voor wit om zijn loperpaar te doen spreken. Zo blijkt nog maar eens dat het vaak loont om jonge wolven in ongewone stellingstypes te lokken. 11.bxc3 0-0 De pion is duidelijk taboe, want na ♘xc3? 12.♕e1 ♘d5 13.♗a3 ♘de7 14.♖d1 ontwikkelt wit met eenvoudige zetten een onweerstaanbaar initiatief. 12.c4 Wit opent de stelling voor zijn loperpaar en drijft de reeds bekrompen zwarte stukken verder terug. Hoewel mijn aanpak van de stelling vervolgens niet exemplarisch is, wordt de situatie voor de zwartspeler steeds penibeler.

Zwart staat letterlijk met de rug tegen de muur

Een stelling van totale dominantie moet men koesteren zoals een goed glas wijn met kleine, doordachte slokken. Ondanks het feit dat er geen directe winst voorhanden is heeft zwart amper nog constructieve ideëen in het arsenaal zitten waardoor het slechts een kwestie van tijd is alvorens het doek valt. 24.♕f3 ♘d5 25.c4 ♘db4 26.♕c3 ♘a6? Relatief het beste is een kwaliteit opgeven met ♘xa5 27.♗xa8 ♕xa8 28.♖xa5 ♘c6 29.♖a2, weliswaar zonder noemenswaardige compensatie. 27.♘xc6 ♗xc6 28.♗xc6 ♕xc6 29.♕a5 Wit wint een vol stuk dus hield de jongeman het voor bekeken. 1-0

Mede door mijn bewuste keuze om snel te spelen zeker geen foutloze partij, maar wel opnieuw een vlotte overwinning waarvan de krijtlijnen reeds snel waren getrokken.

De eerste twee partijen hielden me dan wel niet al te lang aan het bord gekluisterd, toch voel ik mijn batterij stilaan leeglopen. Dat kan je gerust letterlijk nemen: mijn splinternieuwe smartwatch geeft aan dat mijn energiepeil reeds naar 28% is gezakt, en dan moet ik straks nog een derde keer aan de bak. In mijn uitsluitend analoge horlogedagen deed ik wel eens smalend over het concept van de body battery, maar nu ik ook zelf de kaart van de moderne technologie heb getrokken wordt het natuurlijk plots een belangrijk datapunt. Het is misschien het signaal om het rustig aan te doen in de laatste partij van de dag en alle risico te schuwen?

De Haarlemse binnenstad biedt prima advies om tijdens een partij op terug te vallen

Ronde drie

Terwijl ik me in de teruglopende haren krab over het voldongen feit dat ik beter een bye had kunnen nemen doen de paringen voor de derde ronde het idee van een snelle remise al snel in de prullenbak belanden. Ik ben hier immers ook om wat elopunten te proberen sprokkelen en de rating van de lokale FIDE-meester die me opwacht is iets te ver teruggelopen om niet vol voor winst te gaan.

van Baar (2187) - Vandenbussche (2397)
HWP InHolland Weekendtoernooi, 2026

Mijn geïmproviseerde vechtlust krijgt al snel een deuk wanneer mijn tegenstander te kennen geeft met weinig ambitie aan het bord te zijn verschenen. In een volledig symmetrische stelling verlaten de dames al snel het bord en wanneer Esper een logisch remisevoorstel poneert sta ik plots voor een moeilijk dilemma. Aanvankelijk ben ik nog geneigd om de zoutloze vertoning te staken, tot ik terugdenk aan het bewuste citaat uit de Haarlemse binnenstad. Als ik een manier vind om verdere simplificaties nog even uit te stellen, kan ik mijn tegenstander misschien nog aan het twijfelen brengen. Een gelijke stelling is immers niet hetzelfde als remise.

Naarmate de partij verder kabbelt lijkt de witspeler toch gradueel het overzicht te verliezen en wanneer de onvermijdelijke tijdnoodfase aanbreekt begin ik bloed te ruiken.

Wat is de sterkste voortzetting voor zwart?

27..♖xc2+ 28.♔b1 ♖d2+!! Met een leuke combinatie kunnen uitpakken met nog slechts twee minuten op de klok doet wonderen voor het vertrouwen. Terwijl mijn tegenstander bekomt van deze schok tel ik het volle punt reeds virtueel op mijn conto, waardoor de aandacht even verslapt. Na het brave♖xc5+? 29.♗xf5 ♖b8 30.♗e4 ♘xf4 31.♗xb7 ♖b5 32.♗xa6 ♖xb2+ 33.♔a1 zou wit prima kansen hebben gehad om nog een halfje uit de brand te slepen. 29.♗xf5 ♖xd1+? De woorden van mijn advies omtrent zettenvolgorde zijn nog niet eens koud of ik zondig er zelf tegen. Ik was nochtans het correcte ♘c3+ van plan waarna 30.bxc3 ♖xd1+ tot dezelfde stelling leidt als we in de partij zullen krijgen, maar de resterende luttele seconden en nonchalance van de zegezekerheid zorgen nog voor een onverhoopt laatste kritiek moment in de partij. 30.♖xd1 ♘c3+ 31.bxc3? Wit had hier nog een laatste strohalm kunnen grijpen met de onwaarschijnlijke zettenreeks ♔c2! ♘xd1 (Ook het eindspel na ♖xd1 32.♗d3 ♘a4 33.♔xd1 ♘xc5 34.♗c2 oogt kansrijk voor zwart, al kan wit met correct spel de balans houden) 32.b4! waarna het zwarte paard permanent lijkt te zijn gestrand, maar wit nog meer moeilijke beslissingen wacht na g6 33.♗e4 ♖d7 34.f5 ♔g7 35.f4 ♔f6 36.fxg6 hxg6 en nu niet het materialistische 37.♗f3?! ♔f5 38.♗xd1 ♔xf4 waarna zwart praktische winstkansen behoudt, maar na een ijskoude wachtzet zoals 37.♗g1 kan geen van beide spelers zijn stelling nog verbeteren. Ik durf echter te betwijfelen dat om het even wie erin zou slagen om dit achter het bord te vinden, zelfs niet met veel meer tijd op de klok dan ons restte. ♖xd1+ 32.♔c2 ♖d5 De pointe achter de hele combinatie wordt duidelijk: zwart wint een van beide lopers en het resulterende eindspel wint makkelijk. 33.♗e4 ♖xc5 34.♗xb7 De witte koning is bijlange niet actief genoeg om van tegenspel te kunnen spreken, terwijl de terminaal zieke witte pionnenstructuur op de koningsvleugel ook een passieve verdediging onmogelijk maakt. ♔f8 35.♗xa6 ♖a5 36.♗b7 ♖xa3 37.c4 ♔e7 38.♗e4 h6 39.c5 ♔e6 0-1

De aanhouder wint in wat een sleutelmoment is in het toernooi. Waar een droge puntendeling de dag toch een lichtbittere nasmaak had gegeven, blijf ik nu in polepositie. Enkel de jonge FIDE-meester Gachatur Kazarjan kan het tempo volgen en ‘s anderendaags in het onderlinge duel een vroege gooi doen naar toernooiwinst.

Een terugkerend probleem op dagen met meerdere partijen voor de kiezen is de negatieve impact op het bioritme. Na mijn lange partij is het reeds te laat op de avond om nog rustig te kunnen tafelen en zo word ik in de grijpgrage armen van Ronald McDonald gedwongen. Diens vettige rommel zal mijn gestel uiteindelijk nog urenlang teisteren waardoor ik opnieuw tegen een korte nacht aankijk.

Ronde vier

Vandenbussche (2397) - Kazarjan (2234)
HWP InHolland Weekendtoernooi, 2026

Het duel om de koppositie start voorspoedig en ik weet al snel een positioneel voordeel te verzekeren dat van langdurige en mogelijk zelfs permanente aard lijkt te zijn. Wanneer ook de laatste Chicken McNuggets eindelijk zijn verteerd en de jonge Nederlander van Armeense afkomst onder acute tijdsdruk komt, lijkt de winst binnen handbereik. Uitgerekend dan sla ik onnodig aan het twijfelen en komt de zorgeloze overwinning alsnog op de helling te staan.

Hoe kan wit het zwarte tegenspel best neutraliseren?

35.♘h3? Gespeeld met een ferme dosis tegenzin in het besef dat de belangrijke zege stilaan aan het wegglippen is. Tijdnood maskeerde de enige doch logische winstweg met f3! waarna het zwarte tegenspel met c5 te laat komt na bijvoorbeeld 36.♖c7 cxd4 37.♖e8+ ♖f8 38.♖g6 ♗d3 39.♖ee7 en de witte mataanval beslist de partij. ♖b1+ Zwart had hier of op de volgende zet absoluut de laatste kans op actief tegenspel moeten grijpen met c5! en na 36.♖c7 cxd4 37.♖ee7 ♖f5! blijft de zwarte stelling precair, maar mits uiterst accuraat verdedigen blijkbaar wel houdbaar. 36.♔h2 ♖b3? 37.♘f4 Nu herwint wit de controle over de stelling en wordt zwart terug tot passief verdedigen veroordeeld. ♖xe3 38.fxe3 ♔f8 39.♖a7

Kan zwart nog standhouden in dit moeilijk eindspel?

39..♗b5? De zwakke pionnen verdedigen en tegelijk de mobiliteit van het witte paard inperken oogt misschien logisch, maar hiermee wordt de loper onherroepelijk dood en begraven. Daarom is de enige zet ♗b3 die het winstplan van in de partij voorkomt dankzij de controle over het veld d1, terwijl zwart na 40.♔g2 ♗c2 41.♔f2 ♖f7 zicht krijgt op een verdedigbare stelling, al blijft wit ook hier praktische winstkansen behouden. 40.g4! Wit kan de stelling niet winnen zonder de koning te activeren en er is geen snellere manier om dat te doen dan recht naar de zwakke pion op g6 te marcheren. De ongecoördineerde zwarte stukken staan erbij en kijken ernaar. hxg4 41.♔g3 ♔g8 42.♔xg4 ♖f8 Ook zonder de torens op het bord is het eindspel na ♖f7 43.♖xf7 ♔xf7 44.♔g5 hopeloos voor zwart. 43.♔g5 1-0

Verre van een foutloze partij, maar zoals zo vaak blijkt de aanhoudende druk op het einde van de rit toch voldoende om het verdedigingswerk te doorbreken. Zo kom ik met de eindmeet in zicht alleen aan de leiding, al kondigt de laatste klip zich als de steilste aan.

Ronde vijf

Zoals het een slotronde betaamt zijn de belangen groot wanneer ik collega-IM Nico Zwirs in de ogen kijk. Na de onfortuinlijke remise in de openingsronde is Nico verder foutloos gebleven, waardoor hij mij met een overwinning zou voorbijsteken en minstens gedeeld eerste worden.

Voor de eerste ronde ging het er nog gemoedelijk aan toe tussen de twee tenoren (foto van Harry Gielen)

Onlangs vierden we als ploeggenoten nog samen de Belgische landstitel, maar vandaag primeren de individuele belangen. Het lijdt dan ook geen twijfel dat Nico alles in het werk zal gaan stellen om mij te kloppen, en in het vacuüm tussen (over)ambitie en realiteit schuilt mijn kans op de perfecte score.

Zwirs (2425) - Vandenbussche (2397)
HWP InHolland Weekendtoernooi, 2026

Aangezien ik geen baat heb bij een messcherpe strijd haal ik mijn guilty pleasure nog eens van stal, de oerdegelijke maar passieve Philidor-verdediging. Wanneer je zodanig weinig ruimte hebt voor je stukken dat er vaak maar één constructieve zet voorhanden is, kan je ook geen fouten maken. Het is maar hoe je het bekijkt. Nico toont zich minder filosofisch ingesteld en doet wat hij moet doen: het initiatief proberen grijpen.

Hoe neutraliseert zwart de witte agressie?

18..dxe5 19.fxe5 ♕b8! Een belangrijke nuance die reeds enkele zetten voor de diagramstelling moest worden ingecalculeerd. Zwart zou in een vervelende passieve stelling worden gedwongen na ♘d5? 20.♘xd5 cxd5 21.c3 waarna wit rustig de druk kan beginnen opvoeren. 20.♘f3 Na exf6?! ♕xg3 21.♖xe8 ♗xe8 kan enkel zwart beter staan dankzij het sterke loperpaar. ♗e6 Dankzij de penning op de lange diagonaal heeft zwart net genoeg tijd om zijn stukken te hergroeperen en nu ook de oprukkende pion een halt wordt toegeroepen, is het grootste gevaar geweken. 21.♗h2 ♗c5+ 22.♔h1 ♘d5 23.♘xd5 ♗xd5 24.♗d3 Het attractief ogende e6 bereikt niets na ♕d8 25.exf7+ ♔xf7 met een gelijke stelling. ♕d8 25.c4 ♗e6 26.♕e2 ♕d7 27.♖d1 ♖d8 Het is inmiddels duidelijk dat wit er niet in is geslaagd om kansen te creëren en zelfs stilaan moet beginnen oppassen om niet licht onder druk komen te staan. Zo ver laat Nico het wijselijk niet komen en de komende zetten worden dan ook een pak stukken geruild. 28.♗c2 ♕e7 29.♖xd8+ ♕xd8 30.♗xg6 fxg6 31.♗g1 ♗xg1 32.♔xg1 ♕f8 33.b3 b5 34.cxb5 ♕c5+ 35.♕f2 ♕xb5 36.♘d4 ♕xe5 37.♘xc6 De resulterende dame-eindspelen bieden ook met een pluspion geen winstkansen dus ik aanvaardde het remisevoorstel. ½-½

Na een sterke partij waarin beide spelers elkaar perfect in evenwicht hielden is remise het billijke resultaat, en bovendien voldoende om mij de eindzege te garanderen. De organisatoren hadden in het niet onwaarschijnlijke geval van een ex aequo een play-off voor de toernooiwinst gepland, maar die was de aanwezige kijklustigen niet gegund. De andere achtervolgers kozen in een onderling duel namelijk eieren voor hun geld door met een snelle remise hun gedeelde tweede plaats veilig te stellen, waardoor ik als allereerste mijn naam op de erelijst van het toernooi mag schrijven.

De top tien uit de eindstand van groep A

Het mag dan wel niet het sterkst bezette toernooi zijn van de zomer, de zege doet toch deugd. Des te meer omdat ik ondanks het onvertrouwde snelle speeltempo toch een hoog niveau wist te halen en eigenlijk in geen enkele partij in de problemen kwam. Bovendien berichten de Vlaamse media dat de hitte je dommer maakt, dus het wordt alleen nog maar beter!

Bij dezen ook een pluim voor de organisatie die in uitzonderlijke omstandigheden het hoofd koel wist te houden, en er zo alsnog een geslaagd evenement van maakte. Hopelijk is dit slechts het begin van een jaarlijkse traditie aan de mondaine oevers van het Spaarne.

Zo goed als de zaken liepen op de vierenzestig velden, zo slecht verloopt de treinreis huiswaarts. Een brand aan de spoorinfrastructuur rond Rotterdam legt zowat het volledige treinverkeer in het zuiden van Nederland voor meer dan een dag lam. Gelukkig kan ik enkele gestrande Dordrechtse deernes die in Parijs hopen te geraken overtuigen om een taxi te delen naar de landsgrens, van waar het Belgische belastinggeld ons in de gedaante van de NMBS verder op weg kan zetten. Zo komt de thuishaven na een achttal uur ronddobberen uiteindelijk toch in zicht, moe maar voldaan. Hoe het nu verder moet alvorens ik binnen dik twee maanden de valiezen pak voor Samarkand weet ik niet, maar er is alvast iets om op verder te bouwen.